Facebook Image

Main Menu

spacer2

pbherb

Muzeum Ziemi Biłgorajskiej 
w Biłgoraju jest samorządową
instytucją kultury finansowaną
przez powiat biłgorajski

 

posiadamy w sprzedaży:

Dukat lokalny Cietrzew

żeton mosiężny

monety

KARTA DUŻEJ RODZINY

 

 

Muzeum jest przystosowane

do zwiedzania przez osoby

niepełnosprawne ruchowo.

 

Zbiory

    Trzon zbiorów stanowiła prywatna kolekcja, zgromadzona przez wybitnego regionalistę, człowieka o szerokich – wszechstronnych zainteresowaniach (archeologia, etnografia, historia, matematyka) Michała Pękalskiego, którego zbiory stanowiły podstawę do zorganizowanej przy Włosiankarskiej Spółdzielni Pracy w Biłgoraju – izby pamięci – punktu muzealnego.

Aktualnie, finansowane przez Powiat Biłgorajski Muzeum Ziemi Biłgorajskiej w Biłgoraju jest placówką regionalną, wielodziałową, w której w działach: archeologii, etnografii, historii, militariów, numizmatyki i sztuki zgromadzonych jest przeszło dziesięć tysięcy obiektów. Muzeum, zgodnie ze swoimi celami statutowymi gromadzi eksponaty (w drodze badań własnych, darów, depozytów i zakupów), konserwuje je i zabezpiecza, przechowuje, opracowuje oraz udostępnia je na organizowanych wystawach stałych i czasowych.

Prowadzi działalność badawczą i popularyzatorsko – oświatową, mając dobre oparcie w środowisku ludzi kultury, oświaty i w szeroko ujmowanej społeczności lokalnej.

Muzeum Ziemi Biłgorajskiej w Biłgoraju jest muzeum o charakterze regionalnym, wielodziałowym. Ze względu na ogólną ilość eksponatów – około 10 500 oraz biorąc pod uwagę ich specyfikę, zbiory muzealne zostały podzielone między następujące działy:

  • dział archeologii,

  • dział etnografii,

  • dział historii,

  • archiwalia,

  • dział militariów,

  • dział numizmatyki,

  • dział sztuki.

W dziale archeologii znajduje się około 200 eksponatów. Na tę liczbę składają się, w przeważającej mierze znaleziska luźne, pochodzące z różnych miejscowości – leżących na terenie regionu biłgorajskiego. Znaczna ich część nie posiada dokładnej lokalizacji, stanowiąc znaleziska przypadkowe, bądź tez będące wynikiem poszukiwań amatorskich.

Najstarszymi spośród eksponatów archeologicznych (łączonymi ze środkową epoką kamienia – mezolitem) są dwie grupy drobnych narzędzi i wiórów krzemiennych z miejscowości Baraki w pow. kraśnickim i z Harasiuk z pow. biłgorajskiego. Większość zabytków można powiązać z młodszą epoką kamienia (neolitem) oraz częściowo z wczesną epoką brązu. Są to przeważnie narzędzia krzemienne (siekierki, narzędzia wiórowe i odłupkowe) oraz broń (toporki kamienne, krzemienne grociki strzał do łuku i groty oszczepów). Znaczna część z nich pochodzi z obszarów pokrytych glebami lessopodobnymi, znad środkowego odcinka rzeki Tanew. Stosunkowo liczne są materiały (ceramika) wczesnośredniowieczne, znalezione nad Tanwią i w bezpośrednich okolicach Biłgoraja – nad rzekami Biała i Czarna Łada.

Dział etnografii to około 2000 eksponatów. Znaczna ich część to zabytki kultury materialnej wsi Ziemi Biłgorajskiej. Dominują tu przede wszystkim narzędzia pracy. W grupie tej wyróżniającą pozycje zajmują narzędzia pracy związane z wiodącym w regionie biłgorajskim rzemiosłem sitarskim. Wśród narzędzi znaczną część stanowią też narzędzia do obróbki drewna, powiązane z rzemiosłami opartymi o ten surowiec: bednarstwo, kołodziejstwo, stolarstwo, wyrób gontów itp.

Bogato reprezentowana jest w zbiorach działu etnograficznego plastyka ludowa. W grupie tej mieści się ponad 200 rzeźb ludowych o dominującej tematyce religijnej (różne przedstawienia Chrystusa Frasobliwego, Ukrzyżowanego, postaci świętych itp.) jak też i licznej tematyce świeckiej (życie codzienne wsi, scenki rodzajowe, zajęcia ludności). W grupie rzeźby o tematyce sakralnej niewątpliwie najciekawszy jest zespół kilkunastu rzeźb pochodzących z drugiej połowy XVIII i z XIX wieku.

Stosunkowo skromniej przedstawia się zbiór malarstwa ludowego, wykonywanego zarówno na szkle jak i na płótnie. Podobnie też wyraźnie jest mniej zabytków należących do grupy plastyki obrzędowej (palmy, rózgi weselne, pająki, wycinanki itp.).

Liczną grupę eksponatów w zbiorach etnograficznych Muzeum stanowią elementy stroju ludowego wraz z towarzyszącymi strojowi ozdobami – sznury korali, bursztynów. Bogato reprezentowany strój, tak zwany biłgorajsko – tarnogrodzki stanowi ciekawy zespół i jest jednocześnie doskonałym materiałem badawczym nad szeroko pojmowanym strojem ludowym.

W skansenowskiej Zagrodzie Sitarskiej na ekspozycji, oprócz w/w narzędzi pracy znajdują się eksponaty ukazujące całokształt życia mieszkańca małego miasteczka – rzemieślnika, a jednocześnie po części hodowcy i rolnika. Znajdują się tam między innymi urządzenia służące do prac gospodarskich (wialnie, młynki, żarna) jak i urządzenia służące do przechowywania żywności (kazuby, toki, beczki, skrzynie). Ponadto eksponowane są tam sprzęty domowe, meble oraz środki transportu (wozy, sanie).

Najliczniejszym zbiorem jest zbiór szeroko pojmowanej historii. Łącznie historia, numizmatyka i militaria liczyły ponad 8000 eksponatów.

Wśród kilkuset eksponatów wpisanych do księgi inwentarzowej (Historia) znaczną część stanowią archiwalia, stare druki, gazety i czasopisma. Najliczniej reprezentowane są zabytki dotyczące okresu dwudziestolecia międzywojennego oraz okresu okupacji. W dziale tym znajduje się także kilkadziesiąt eksponatów noszących charakter zabytków kultury materialnej (wyroby fabryczne z metali, szkła, fajansu itp.).

W ostatnich czasach, w związku z prowadzonymi intensywnymi badaniami terenowymi, miedzy innymi z użyciem wykrywaczy metali, połączonymi z pozyskiwaniem eksponatów rozrósł się ilościowo i wzbogacił jakościowo dział militariów. Liczący dziś około 3500 obiektów zawiera między innymi kilkaset sztuk broni białej (szable, bagnety) oraz kilkaset egzemplarzy broni palnej (karabiny, pistolety i broń myśliwska). Znaczną część tego zbioru stanowią pozostałości po amunicji różnego kalibru i rodzaju (strzeleckiej i artyleryjskiej) w postaci odłamków, łusek i pocisków oraz zapalników. Niektóre egzemplarze, w stanie kompletnym lecz rozbrojonym stanowią ciekawy materiał tak pod względem ekspozycyjnym jak i naukowo – badawczym.

Uzupełnieniem zbioru jest wyodrębniona poprzez swój charakter grupa elementów oporządzenia i umundurowania wojskowego (maski p. gaz, plecaki, torby, menażki, manierki, niezbędniki, mundury itp.).

Niewątpliwym egzemplarzem nr 1 w tym dziale jest sztandar 73 Pułku Piechoty z Katowic, ukryty przez żołnierzy we wrześniu 1939 roku, który został w 1994 roku wykopany przez badających teren pracowników Muzeum i po gruntownej konserwacji zasilił zbiory Muzeum Ziemi Biłgorajskiej w Biłgoraju. Z innych ciekawych muzealiów wymienimy np.: skrzynie transportową na karabin przeciwpancerny UR wz. 35 z paroma karabinami, lufami wymiennymi, magazynkami i amunicją; czy też inne skrzynie amunicyjne i opakowania wojskowe.

Ponad 4500 monet, banknotów i medali tworzy dział numizmatyki. W grupie tej niewątpliwie najstarszymi są monety z okresu Cesarstwa Rzymskiego, pochodzące najprawdopodobniej ze znaleziska gromadnego (skarbu) odkrytego w okresie dwudziestolecia międzywojennego na terenie Biłgoraja. Do szczególnie cennych należą też niewątpliwie zespoły sześciu skarbów monet siedemnastowiecznych znalezionych w różnych miejscowościach na terenie regionu biłgorajskiego.

Droga zakupów udało się pozyskać do zbioru liczne monety pochodzące z okresu Królestwa Polskiego i II Rzeczpospolitej. Ostatnio rozpoczęto też gromadzenie polskich monet i banknotów współczesnych, pochodzących z okresu PRL.

Dział sztuki, obejmujący około 100 eksponatów, zawiera eksponaty o dość zróżnicowanym charakterze. Oprócz grafik i obrazów znajdują się tam też przedmioty artystyczne domowego użytku (świeczniki, samowary, lampy mosiężne). Większość z nich stanowi przykład rzemiosła artystycznego.

Na marginesie prezentacji zbiorów Muzeum Ziemi Biłgorajskiej nasuwa się jedna uwaga. Po okresie żywiołowego wprost pozyskiwania zbiorów, co wynikało między innymi z konieczności zorganizowania ekspozycji stałych i jednocześnie towarzyszyła temu dość dobra kondycja finansowa muzeum, nastąpił okres spowolnienia wzrostu ilościowego eksponatów.

Na dzień dzisiejszy, przy pozyskiwaniu zbiorów bardziej zaczynają się liczyć elementy celowości pozyskiwania oraz jakość samego eksponatu. Zbiory są powiększane z większą rozwagą. Z pewnością wpłynęło to już na poprawę jakości kolekcji muzealnej i dobrze rokuje na przyszłość zbioru.

 

Zagroda Sitarska - informator

zagroda     

     Jerzy Waszkiewicz, Zagroda Sitarska (informator), Biłgoraj 2003. Książeczka przeznaczona nie tylko dla turystów, ale dla wszystkich, którzy chcą się dowiedzieć trochę więcej o Zagrodzie Sitarskiej w Biłgoraju oraz o samym sitarstwie. Cena 5 zł.

Miejsca pamięci narodowej w powiecie biłgorajskim

miejsce

 

Miejsca pamięci narodowej w powiecie biłgorajskim, Biłgoraj 2009. Jest to książka opracowana przez Tomasza Bordzania i Dorotę Skakuj, która poprzez przedstawienie miejsc pamięci narodowej w naszym powiecie pokazuje ważniejsze historyczne dramatyczne wydarzenia jakie miały tu miejsce; opisuje bowiem około 250 pomników, zawiera też ich wykaz z podziałem na gminy. Książka, licząca blisko 150 stron, o dużym formacie (A4), zawiera także liczne kolorowe zdjęcia miejsc pamięci. Cena 25 zł.

 

 

 

 

 

 

Krzyże, kapliczki, figury w przyrodzie powiatu biłgorajskiego

krzyze

 

Krzyże, kapliczki, figury w przyrodzie powiatu biłgorajskiego, Biłgoraj 2011. Muzeum Ziemi Biłgorajskiej w Biłgoraju we współpracy z Zakładem Poligraficznym Helvetica w Biłgoraju wydało ostatnio nową publikację o charakterze regionalnym, opracowaną przez Tomasza Bordzania i Dorotę Skakuj. Jest to publikacja, która opisuje blisko 1500 krzyży, kapliczek i figur krzyżowych znajdujących się w naszym powiecie, zawiera bowiem wykaz tych obiektów małej architektury sakralnej z podziałem na gminy. Książka, licząca blisko 200 stron, o dużym formacie (A4), zawiera jednak przede wszystkim liczne kolorowe zdjęcia i ogólne informacje o tych rodzajach znaków wiary w Biłgorajskiem. Opisuje też nie tylko jakie występują tu typy krzyży czy kapliczek, ale również komu były poświęcone, tj. m.in. jakim świętym. Publikacja jest adresowana dla wszystkich, którzy interesują się pięknem otaczającego nas bezpośrednio otoczenia, historią i kulturą ludową powiatu biłgorajskiego. Cena 25 zł.

 

Zagroda Sitarska

Zagroda Sitarska - zespół drewnianych zabudowań, tworzący zwartą całość, jest typowym przykładem dawnej XIX-wiecznej zabudowy Biłgoraja. Wzniesiona w początkach XIX w. (dom mieszkalny w 1810 r., budynki inwentarskie i gospodarcze w pierwszej ćwierci XIX w.) przez Andrzeja Grabińskiego, pozostawała w rękach prywatnych do 1974 r. Po przejęciu obiektu z rąk prywatnych przystąpiono do prac konserwatorsko-remontowych. Prace trwały do 1976 r. Działka zagrodowa została skrócona w związku z budową osiedla wielorodzinnego. Znajdujące się w bardzo złym stanie dwie stodoły, zlokalizowane za budynkiem inwentarskim, rozebrano. Zagrodę otoczono charakterystycznymi dla regionu biłgorajskiego płotami (płot sztachetowy i dranicowy).

Dom mieszkalny wzniesiony na podmurówce na planie prostokąta ma układ symetryczny. Centralnie położona sień dzieli dom na dwie połowy i przedzielona jest w środku kominem komorowym, w podstawie którego znajduje się kuchnia. Ściany konstrukcji węgłowej częściowo szalowane. Stropy drewniane. Od frontu wejście główne do obiektu, prowadzące poprzez ganek przykryty jednospadowym daszkiem, wspartym na czterech słupkach. Pozostałe budynki gospodarcze (drewutnia, spichlerz, budynek inwentarski) są konstrukcji ścian węgłowej i sumikowo-łątkowej, wzniesione na podmurówkach z cegły i kamienia. Wszystkie budynki posiadają dachy krokwiowo-jętkowe, kryte gontem. Zastosowane rozwiązania w konstrukcjach poszczególnych obiektów wchodzących w skład Zagrody są dowodem doskonale opanowanego rzemiosła i solidnej roboty ciesielskiej. Obiekt wpisany do rejestru zabytków.

  1. Na teren Zagrody prowadzi typowa biłgorajska brama i furtka z daszkiem wykonanym z gontów.

  2. W domu mieszkalnym znajduje się ekspozycja wnętrz mieszkalnych z wyposażeniem z przełomu XIX i XX wieku, pracownia sitarska i kasa biletowa.

  3. W drewutni prezentowany jest wyrób łubów do oprawiania siatek, przetaki i tzw. „racze”, narzędzia łubiarza, drewno opałowe, lamus.

  4. Idąc dalej mijamy ogródek kwiatowy tzw. zielnik.

  5. W dwukomorowym spichlerzu prezentowane są naczynia zasobowe do przechowywania zbóż oraz urządzenia do obróbki ziarna i płodów rolnych.

  6. W wozowni, która jest formą wiaty wspartej na trzech słupach eksponowane są środki transportu, zarówno te służące do prac polowych, jak i odświętnych.

  7. W budynku inwentarskim idąc od strony wozowni znajduje się owczarnia (podręczny magazynek); obora – ekspozycja rzemiosł ludowych związanych z obróbką drewna (bednarstwo, kołodziejstwo, wyrób gontów, warsztat stolarza); przejazd – drewniane narzędzia rolnicze, model młyna rzecznego; stajnia – ekspozycja garncarstwa z modelem pieca garncarskiego, cielętnik – urządzenia do tradycyjnego wytłaczania oleju.

  8. Na podwórku jest eksponowany zrekonstruowany kierat drewniany i kłodowe ule wykonane z pni drzew – leżące i stojące.

 

Zwiedzanie

Muzeum Ziemi Biłgorajskiej w Biłgoraju czynne codziennie dla zwiedzających od 9.00 do 16.00, za wyjątkiem poniedziałków i dni poświątecznych oraz w soboty i niedziele od 10.00 do 15.00.

W sezonie turystycznym (kwiecień-październik) czynne codziennie dla zwiedzających od 9.00 do 16.00, za wyjątkiem poniedziałków i dni poświątecznych oraz w każda pierwszą i trzecią sobotę i niedzielę miesiąca od 10.00 do 15.00.

 

Zagroda Sitarska w Biłgoraju czynna w sezonie turystycznym (kwiecień-październik) codziennie dla zwiedzających od 9.00 do 16.00, za wyjątkiem poniedziałków i dni poświątecznych oraz w każdą drugą i czwartą sobotę i niedzielę miesiąca od 10.00 do 15.00.

 

Ceny biletów w Muzeum i w Zagrodzie Sitarskiej:

  • normalne - 4 zł, 
  • ulgowe - 2 zł.

Ceny biletów w Muzeum i w Zagrodzie Sitarskiej dla posiadaczy KART DUŻEJ RODZINY:

  • normalne - 2 zł,
  • ulgowe - 1 zł. 

 

Kontakt

Muzeum Ziemi Biłgorajskiej

ul. T. Kościuszki 87

23-400 Biłgoraj

tel.84 686 27 33 / fax 84 686 27 33

email: muzeum.bilgoraj@op.pl

 

Dyrektor:

p.o. dyrektora dr Dorota Skakuj

 

Zagroda Sitarska

ul. Nadstawna 32

23-400 Biłgoraj

tel. 84 686 0484

 

Punkt Informacji Kulturalnej i Turystycznej

ul. Kościuszki 41/43

23-400 Biłgoraj

tel. 84 688 00 00

 

 

 

Kiosk

Kiosk

Galeria

1914-1918. Wielka wojna w regionie biłgorajskim

 

Oblicza Biłgorajskiej Ziemi. Wystawa fotografii Grzegorza Szkutnika

 

Partyzancka placówka. Wystawa ze zbiorów Muzeum w Biłgoraju

 

Partyzancka broń

 

Od grzędy do szafy - przechowywanie odzieży w kulturze ludowej

 

Powstanie styczniowe w regionie biłgorajskim

 


Domowe zabytki techniki

 

Skansen - Zagroda Sitarska

 

Edukacja

Muzeum Ziemi Biłgorajskiej w Biłgoraju zwraca się z propozycją przeprowadzenia lekcji muzealnej w ramach np. godziny wychowawczej czy lekcji historii.

Zajęcia możemy zorganizować dla uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich. W roku szkolnym 2014/2015 proponujemy następujące tematy zajęć, każdorazowo dostosowywane do wieku uczniów:

- I wojna światowa w regionie biłgorajskim (100 rocznica wybuchu I wojny)

- Sitarstwo biłgorajskie

- Przechowywanie odzieży w dawnej kulturze ludowej

- Kampania wrześniowa na Ziemi Biłgorajskiej (75 rocznica wybuchu II wojny)

- Ruch oporu na Ziemi Biłgorajskiej

 

    Dawne zwyczaje ludowe w okolicach Biłgoraja (np. Boże Narodzenie, Wielkanoc)

oraz inne, zaproponowane przez nauczyciela, po indywidualnym uzgodnieniu.

Cena takich zajęć to cena biletu ulgowego dla ucznia – po 2 zł od osoby.

Czas trwania – ok. 45 minut (godzina lekcyjna).

    Prosimy o zgłaszanie klas i tematów zajęć z co najmniej tygodniowym wyprzedzeniem.

    Możemy również zorganizować warsztaty dla dzieci i młodzieży (zgłoszenia z miesięcznym wyprzedzeniem) np. nauka pisania pisanek, pokazy dawnych rzemiosł ludowych – po indywidualnym uzgodnieniu i zapewnieniu wystarczającej ilości uczniów.